Dla zdrowia i urody

Skóra - lustro organizmu

• Dla zdrowia i urody
• 2026 / 03 / 09

Skóra to lustro organizmu, jej stan mówi wiele o naszym zdrowiu i kondycji. Suchość, łuszczenie i zaczerwienienia to nie tylko problem estetyczny. Może być sygnałem dla nas, że dzieje się coś niewłaściwego. Choroby dermatologiczne przebiegające z zaburzeniem bariery skórnej (Dry Skin Barrier Disorders) i objawami suchej, łuszczącej skóry, to szeroka grupa schorzeń, które mogą znacząco wpływać na komfort życia, powodując świąd, podrażnienia skóry czy pogorszenie kondycji psychicznej.

Do najpopularniejszych schorzeń skórnych zaliczamy łuszczycę, AZS (atopowe zapalenie skóry), rybią łuskę, łojotokowe zapalenie skóry, egzemę. Przyczyny powstawania tych chorób nie są do końca znane. Wpływ mają predyspozycje genetyczne, nasilony stres psychiczny, infekcje ogólnoustrojowe, urazy mechaniczne lub niektóre leki. Zmiany skórne nasilają się zazwyczaj wiosną i jesienią. Natomiast uwarunkowania genetyczne związane są z nieprawidłową odpowiedzią immunologiczną organizmu.

Czynnikami wyzwalającymi są: stres (szczególnie długotrwały), alergeny, kosmetyki, detergenty, zanieczyszczenia, infekcje wirusowe i bakteryjne, nieprawidłowa dieta. Należy unikać też długich, gorących kąpieli zwłaszcza przy suchej i łuszczącej się skórze. Problem skórny może być też wynikiem niewłaściwej pielęgnacji skóry oraz dodatkowo wynikiem niekorzystnych warunków pogodowych, słabego nawodnienia organizmu, niedoboru żywieniowego (witamin A,E, kwasów tłuszczowych omega).

Sucha skóra wymaga odpowiedniej pielęgnacji, najlepiej dopasowanej indywidualnie. W zależności od nasilenia zmian, stosuje się leczenie miejscowe lub ogólnoustrojowe. W leczeniu miejscowym stosuje się tzw. preparaty keratolityczne (zawierające mocznik, kwas mlekowy lub kwas salicylowy) w celu usunięcia nadmiernie zrogowaciałego naskórka. Złuszczanie to prowadzi do nawilżenia i wygładzenia skóry, oraz ułatwia wchłanianie innych substancji czynnych stosowanych w pielęgnacji i leczeniu skóry. W efekcie skóra staje się bardziej miękka i elastyczna.

Innymi środkami do miejscowego zwalczania zmian skórnych są kortykosteroidy czyli popularne sterydy. Stosuje się je w celu szybkiego zmniejszenia stanu zapalnego i świądu, a także zmniejszenia obrzęku i zaczerwienienia skóry. Działanie sterydów polega na hamowaniu reakcji zapalnej organizmu, a co za tym idzie - zmniejszenia objawów choroby. Stosowanie tych leków powinno być krótkotrwałe, długotrwałe stosowanie może powodować ścieńczenie skóry i jej nadwrażliwość.

W pielęgnacji chorej skóry dobrze sprawdzają się też substancje pochodzenia naturalnego, jak tak zwane dziegcie (tar) czyli smoły drzewne (wood tar), najczęściej pochodzenia sosnowego czy brzozowego. Oprócz działania normalizacji procesu rogowacenia skóry, mają też działanie przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze. Preparaty te mają specyficzny zapach i kolor, mogą też przebarwiać skórę. Ważne jest, aby po ich stosowaniu unikać słońca, ponieważ mogą wywołać reakcje fotouczulające.

Dobre efekty w leczeniu suchej i zrogowaciałej skóry mają maści z pochodnymi witaminy D, retinoidy. Regulują one namnażanie i różnicowanie się komórek naskórka, działają przeciwzapalnie. Również dobre działanie mają kremy z retinoidami czyli pochodnymi witaminy A. Te preparaty należy stosować tylko wieczorem ze względu na reakcje fotoalergiczne. Retinoidy mogą powodować podrażnienia i znaczne przesuszenia skóry.

Nie ma kremu, który jest po prostu najlepszy i dobry na wszystko. W zależności od problemów, jakie wykazuje skóra, stosować należy różne preparaty.

---

Fitoterapia jest skuteczną metodą leczenia wielu schorzeń dermatologicznych, zwłaszcza łuszczycy. Promieniowanie UVB o wąskim paśmie zmniejsza stan zapalny oraz poprawia funkcję bariery naskórkowej. Terapia ta może być stosowana równolegle z leczeniem miejscowym. Bardzo dobrze jest korzystać w okresie letnim z dobrodziejstw słońca.

Przy problemach skórnych, bardzo ważna jest właściwa pielęgnacja skóry. Bardzo ważną rolę odgrywają emolienty, czyli specjalistyczne preparaty nawilżające. Emolienty są niezbędnym elementem zarówno w leczeniu, jak i w profilaktyce wielu schorzeń skórnych. W wyniku uszkodzenia naturalnej bariery skórnej, następuje nadmierna utrata wody, suchość i podatność na podrażnienia oraz infekcje. Emolienty, dzięki zawartości lipidów i substancji hydrofilowych (wodolubnych), tworzą na skórze warstwę ochronną, która zapobiega utracie wody, a skóra pozostaje nawilżona i bardziej odporna na czynniki zewnętrzne.

Suchość w naturalny sposób nasila świąd. Nadmierny świąd powoduje drapanie, co dodatkowo w sposób mechaniczny uszkadza skórę i zaostrza stan zapalny. Celem emolientów jest zmniejszenie swędzenia, nawilżenie skóry i poprawa jej elastyczności, co zmniejsza swędzenie i konieczność drapania. Emolienty sprawiaja, że nawilżona skóra lepiej wchłania leki, dzięki czemu ich działanie jest skuteczniejsze.

Najczęściej kierujemy się zakupowymi nawykami, szukając produktów "dermatologicznie przebadanych" lub "niepodrażniających". Jednak musimy wiedzieć, że wszystkie kosmetyki dopuszczone do sprzedaży muszą spełniać podstawowe wymagania bezpieczeństwa i przechodzić testy dermatologiczne, dlatego tego typu oznaczenia nie zawsze świadczą o wyjątkowej jakości produktu. Dobry emolient powinien dobrze nawilżać. Powinien zawierać substancje okluzyjne (np. wazelinę, parafinę, oleje roślinne), które zatrzymują wodę w skórze. Nie powinien zawierać drażniących składników. Powinien być pozbawiony substancji zapachowych, barwników oraz silnych konserwantów. Dobry emolient powinien zachować równowagę między składnikami wodnymi a lipidami. Lżejsze emulsje nadają się do codziennego stosowania, a tłustsze do stosowania na noc. W dobrych emolientach powinniśmy znaleźć składniki regenerujące, takie jak ceramidy, pantenol, alantoinę lub ekstrakty roślinne wspierające gojenie skóry.

Emolienty są podstawowym narzędziem profilaktyki i leczenia suchości skóry. Powinny być stosowane codziennie, niezależnie od nasilenia objawów, ponieważ regularna aplikacja pozwala na utrzymanie prowidłowego nawilżenia skóry. Przy wyborze emolientów kierujmy się sposobem ich stosowania. Do codziennej pielęgnacji wybierajmy lekkie kremy lub balsamy na bazie naturalnych olejów. W okresach zaostrzeń problemów skórnych sięgajmy po tłustsze preparaty takie jak maści i emulsje o wysokiej zawartości lipidów.

Skuteczność emolientów zależy przede wszystkim od składu. Czytając etykietę produktu, warto ocenić, czy produkt zawiera wyłącznie "tanie" składniki mineralne, czy jest bogaty w naturalne substancje. Składniki okluzyjne czyli tworzące warstwę ochronną na skórze, zapobiegają nadmiernej utracie wody. Wazelina (Petrolatum) działa silnie natłuszczająco i regenerująco, dobrze zatrzymuje wodę. Jednak dłuższe stosowanie preparatów opartych na parafinie, powoduje zatykanie porów. Woski roślinne i zwierzęce (np. lanolina) wspierają odbudowę bariery lipidowej skóry. Gliceryna (glicerol) przyciąga wodę do warstwy rogowej naskórka, jednak nadmierna ilość gliceryny powoduje wtórne przesuszenie skóry.

Mocznik (urea) wykazuje silne właściwości nawilżające i złuszczające i jest stosowany w przypadku nadmiernego rogowacenia. Kwas hialuronowy wiąże wodę w skórze, poprawiając jej elastyczność. Alantoina działa łagodząco i wspomaga regenerację skóry, łagodzi podrażnienia i przyspiesza gojenie, redukuje rumień i uczucie pieczenia, D-pantenol (prowitamina B5) nawilża i przyspiesza gojenie. Bardzo dobrymi składnikami emolientów są ekstrakty z owsa i z nasion lnu.

Olej konopny jest jednym z najbardziej cenionych olejów w pielęgnacji skóry suchej i atopowej. Jako naturalne źródło kwasów tłuszczowych omega-3 i omega-6 działa silnie przeciwzapalnie, regenerująco i łagodząco. Zawiera fitosterole, które wspierają odbudowę naskórka, oraz witaminę E, która jest silnym antyoksydantem. Równie cenione są oleje z wiesiołka (evening primrose), jojoba czy masło shea.

Aby emolienty mogły spełnić swoją rolę, muszą być nałożone na oczyszczoną skórę. Regularność stosowania jest bardzo ważna, np. 2-3 razy dziennie, najlepiej się wchłaniają zaraz po kąpieli. Nakładamy je na całe ciało, unikając tarcia czy naciągania skóry.

Pamiętajmy, że zdrowa i zadbana skóra to wizytówka nie tylko naszej urody, ale i zdrowia.