Dla zdrowia i urody

Nutraceutyki i nutrikosmetyki - zdrowie i uroda w pigułce

• Dla zdrowia i urody
• 2026 / 06 / 03

Nutraceutyki (nutrition + pharmaceutical) to substancje pochodzenia naturalnego, które łączą w sobie wartości odżywcze i farmakologiczne. Mają na celu profilaktykę chorób cywilizacyjnych, wsparcie zdrowia, poprawę odporności lub uzupełnienie diety w składniki prozdrowotne (kwasy Omega-3, probiotyki, błonnik). Nutrikosmetyki to z kolei suplementy diety, których działanie skupia się konkretnie na wyglądzie: poprawie stanu skóry, włosów i paznokci. Mają za zadanie odżywić skórę od wewnątrz, działając jako uzupełnienie tradycyjnych kosmetyków.

Wygląd i stan naszej skóry, włosów i paznokci zależy od bardzo wielu czynników. Na pewno najważniejsze są wiek, geny, kondycja fizyczna, pora roku, choroby, codzienne menu. Na większość z nich nie mamy wpływu, ale na szczęśćie jeden możemy modyfikować i uzupełniać. To nasza dieta.

Dlaczego to takie ważne? Ponieważ składniki odżywcze (mikro- i makroelementy) zapewniają "dobrostan" żywym komórkom skóry. To właśnie żywe komórki skóry, te znajdujące się w skórze właściwej (np. fibroblasty), w naskórku (keratynocyty) czy w mieszku włosowym włosów lub w macierzy paznokcia, są odpowiedzialne za produkcję kluczowych składników skóry (np. kolagenu, kwasu hialuronowego), białek budujących paznokcie i włosy (np. keratyny), a także za wygląd naskórka.

Jak zadbać o te komórki? Najprostszym rozwiązaniem są nutrikosmetyki, czyli jak już wspomnieliśmy, suplementy diety, które mają korzystnie wpływać na stan skóry, włosów i paznokci. Z kolei suplementy diety to preparaty zaliczane do środków spożywczych, które mają uzupełnić naszą dietę o odpowiednie składniki. Większość nutrikosmetyków bazuje na witaminach, składnikach mineralnych, tłuszczach lub aminokwasach i peptydach.

Spośród witamin najczęściej w "pigułkach urody" występuje witamina E - tokoferol. Już od dawna uznawana jest za witaminę młodości. Korzystnie wpływa na nawilżenie, elastyczność i jędrność skóry. Jej najważniejsze działanie to ochrona będących składnikiem naskórka lipidów przed niekorzystnym działaniem promieniowania UV. Dodatkowo łagodzi oparzenia i podrażnienia skóry.

Kolejną witaminą jest kwas askorbinowy czyli witamina C. Ten składnik jest niezbędny do produkcji prawidłowych włókien kolagenu, najważniejszego białka, z którego zbudowane są m.in. stawy, skóra, włosy. Dodatkowo ma działanie antyoksydacyjne i rozjaśniające, także poprawia nawilżenie naskórka. Ponadto uczestniczy w różnicowaniu i funkcjonowaniu komórek odpornościowych. Dlatego jest obecna w wielu preparatach na przeziębienie. Człowiek nie potrafi sam wytworzyć witaminy C, co sprawia, że musi pozyskać ją z diety. Codzienna urozmaicona dieta powinna zaspokoić dzienne zapotrzebowanie na tę witaminę. Bezpieczna dawka witaminy C nie powinna przekraczać 1000 mg. Nadmierne spożycie witaminy C sprzyja powstawaniu kamieni nerkowych, występowaniu zaburzeń żołądkowo-jelitowych czy podwyższa poziom szczawianów wydalanych wraz z moczem.

Nie można przeceniać działania kosmetyków, ale odpowiednie kremy odżywiają naszą skórę, dzięki czemu jest ona zdrowsza i wygląda lepiej.

---

Wśród witamin z grupy B dobroczynne działanie na komórki skóry mają szczególnie witaminy B2, B5, B12, foliany i biotyna (witamina B7). Korzystnie wpływają na wytrzymałość mechaniczną włosów, paznokci, a także tkanki skórnej. Przyspieszają jej regenerację oraz gojenie ran ze względu na ich rolę w podziałach komórek. Witaminy z tej grupy mają więc działanie przeciwstarzeniowe.

Witaminy z grupy A, retinol, retinal, a także jej prekursory - karotenoidy biorą udział w procesach podziału i różnicowania komórek, w tym komórek skóry, zapewniając ich prawidłową kondycję. Regulują proces złuszczania naskórka i dodatkowo działają antyoksydacyjnie. Warto jednak zaznaczyć, że w przypadku witaminy A skuteczne jest stosowanie jej w preparatach działających miejscowo, czyli przez kosmetyki.

Koenzym Q10 to witaminopodobny składnik odżywczy, ma właściwości przeciwutleniające, bardzo korzystnie wpływa na komórki skóry. Koenzym ten jest obecny w każdej komórce naszego ciała. Pomaga w produkcji energii, jednocześnie chroni komórki przed szkodliwym działaniem wolnych rodników (szkodliwe cząstki). Koenzym Q10 odgrywa kluczową rolę w wytwarzaniu energii niezbędnej do prawidłowego funkcjonowania każdej komórki organizmu. Najwyższe jego stężenie występuje więc w narządach o dużym zapotrzebowaniu energetycznym, takich jak serce, nerki, wątroba czy mózg.

Koenzym Q10 to silny antyoksydant. Antyoksydacja to proces neutralizowania szkodliwych cząsteczek zwanych wolnymi rodnikami. Powstają one w sposób naturalny, m.in. podczas produkcji energii, ale także pod wpływem promieniowania UV, zanieczyszczeń środowiska czy stresu. Wolne rodniki mogą przyspieszać procesy starzenia i zwiększać ryzyko rozwoju różnych chorób. Główne źródła koenzymu Q10 w diecie to produkty pochodzenia zwierzęcego. Również produkty pochodzenia roślinnego (oleje, orzechy, nasiona, warzywa) zawierają tę substancję, ale w mniejszym stężeniu.

Składniki mineralne takie jak cynk, miedź i selen również pełnią ważną rolę w utrzymaniu zdrowia skóry i przydatków skórnych. Cynk jest niezbędnym kofaktorem niemałej grupy enzymów, odpowiedzialnych m.in. za utrzymanie białek w odpowiedniej formie, a dodatkowo chroni skórę przed fotouszkodzeniami, które przyczyniają się do fotostarzenia. Miedź, podobnie jak cynk, pełni funkcję przeciwutleniacza, chroniąc skórę przed uszkodzeniami spowodowanymi przez niekorzystne działanie wolnych rodników powstających pod wpływem promieniowania UV. Ponadto wiadomo, że miedź stymuluje dojrzewanie kolagenu, dlatego ma kluczowe znaczenie dla poprawy elastyczności i grubości skóry. Dodatkowo uczestniczy w procesie syntezy melaniny, umożliwiając prawidłową pigmentację skóry i włosów. Selen również chroni skórę przed stresem oksydacyjnym (duża ilość wolnych rodników) wywołanym promieniowaniem UV, szczególnie korzystnie działając na żywe komórki naskórka.

Oprócz witamin i minerałów nasz organizm potrzebuje składników lipidowych. Najważniejszymi tłuszczami korzystnie działającymi na stan naszej skóry są nienasycone kwasy tłuszczowe. Należą do nich zarówno kwasy omega-3 (znajdujące się w tranie - fish oil - i orzechach), omega-6 (składnik olejów roślinnych), jak i omega-7 (kwas oleopalmitynowy). Tłuszcze te hamują procesy zapalne, również tkanki skórnej, dlatego wykorzystuje się je wspomagająco w leczeniu stanów zapalnych skóry. Ale mają też udowodnione działanie w łagodzeniu objawów fotostarzenia.

Wszystkie białka w naszym organizmie składają się z podstawowych elementów budulcowych, czyli aminokwasów. Badania potwierdziły, że niektóre aminokwasy zapobiegają starzeniu się skóry poprzez stymulację syntezy kolagenu skórnego. Jednym z najważniejszych składników nutrikosmetyków jest kolagen, a właściwie jego fragmenty, czyli najczęściej hydrolizat białkowy. Fragmenty kolagenu promują powstawanie nowych włókien kolagenowych, stymulują komórki skóry do produkcji kwasu hialuronowego, poprawiając nawilżenie skóry, korzystnie wpływają na proces przebudowy istniejących już włókien kolagenowych.

Sacharydy, które są elementami cukrowymi, pozytywnie wpływającymi na skórę. Najważniejszym ich składnikiem jest kwas hialuronowy. W skórze produkowany jest przez fibroblasty, a z wiekiem jego ilość spada. Udowodniono zbawienny wpływ przyjmowania kwasu hialuronowego na poziom nawilżenia skóry, a także tonujący wpływ na koloryt skóry. Kwas hialuronowy wiąże wodę w organizmie, zapewniając jej głębokie nawilżenie. Wygładza zmarszczki, ujędrnia skórę, nawilża włosy, poprawia ruchomość stawów. Nie należy go łączyć bezpośrednio z bardzo tłustymi olejami (blokują wchłanianie) oraz kwasami AHA/BHA (glikolowy, salicylowy) w wysokich stężeniach. Może wystąpić ryzyko podrażnień. Kwas hialuronowy nie lubi ciepła. Należy unikać sauny czy ekspozycji na słońce, zwłaszcza w pierwszych dniach po zabiegu.

Wszystko to składa się na działanie przeciwstarzeniowe, które zostało udowodnione w badanich klinicznych. Stosujmy więc kosmetyki na zewnątrz, jak i wewnątrz poprzez przyjmowanie nutrikosmetyków i nutraceutyków.